İNME

Beyin damar hastalıkları (BDH), beynin bir bölgesinin geçici veya kalıcı olarak,iskemi veya kanama nedeniyle etkilendiği ve/veya beyni besleyen damarların patolojik bir süreç ile doğrudan tutulduğu tüm hastalıkları kapsar. İnme dünyada üçüncü ana ölüm sebebidir, sakatlığa yol açan hastalıklar arasında ise birinci sırada yer alır. İnme, nöroloji kliniklerine başvuru nedenleri arasında ilk sıralarda yer alır.

Damar tıkanıklığına bağlı beslenme bozukluğu sonucu gelişen inmeler hemorajik,damar yırtılması sonucu gelişen beyin içi kanamalar ise hemorajik inme olarak isimlendirilir. İskemik inmeler tüm inmelerin %90 kadarını, hemorajik inmeler ise %10 kadarını oluşturmaktadır. İskemik inmeler gelişim mekanizmalarına göre büyük arter darlığı, kalp kaynaklı emboliler, küçük damar tıkanıklığı (lakün), diğer nadir nedenlere bağlı ve nedeni belirlenemeyen iskemik inmeler olarak 5 gruba ayrılır.

 Epidemiyolojik çalışmalarla iskemik inmeye neden olabilecek risk faktörlerinin saptanması sağaltıcı ve koruyucu hekimlik açısından büyük önem taşır. İnme için değiştirilemeyen risk faktörleri yaş, cinsiyet, ırk ve aile öyküsüdür. Değiştirilebilen risk faktörleri ise kesinleşmiş ve kesinleşmemiş faktörler olarak ikiye ayrılır. Kesinleşmiş risk faktörleri arasında en önemlisi hipertansiyondur. Diğer kesinleşmiş risk faktörleri diabetes mellitus, hiperinsülinemi ve glukoz intoleransı, kalp hastalıkları, hiperlipidemi, sigara, karotis arter darlığı ve orak hücreli anemidir. Kesinleşmemiş faktörler ise alkol kullanımı,hiperkoagülabilite (kanda pıhtılaşmaya yatkınlık yaratan durumlar), obezite, fibrinojen artışı,beslenme alışkanlıkları, inflamasyon, fiziksel inaktivite, hiperhomosistinemi, ilaç kullanımı ve bağımlılığı ve hormon tedavisidir. İnmenin önlenmesi için bu risk faktörlerinin tedavisi önemlidir.

 Akut inme tanısı öncelikle anamnez ve nörolojik muayene ile konur, beyin görüntüleme yöntemleri ile (Bilgisayarlı beyin tomografisi ve manyetik rezonans görüntüleme) tanı doğrulanır. Nedene yönelik olarak da büyük damar hastalığı için boyun ve beyin damarlarının görüntülemesi (Ultrasonografi, bilgisayarlı beyin tomografisi, manyetik rezonans görüntüleme veya anjiyografi ile) araştırılmalıdır. Kalp kaynaklı emboliler için başta fizik muayene ve elektrokardiyografi ve gerekli olan hastalarda ekokardiyografi ile en az 24 saatlik ritm monitörizasyonu yapılmalıdır. Bunları dışında, inme nedenini bulmaya yönelik kanda yapılması gereken bazı laboratuvar incelemeleri de vardır.

 Akut iskemik inmede ilk 4.5 saatte verilen rekombinant doku plazminojen aktivatörü (rt-PA) yani damar açıcı tedavinin yararı çalışmalar ile gösterilmiştir (4-7). Bu tedavi tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanmış, ruhsatlı bir tedavidir. Bu tedavi ile hastaların %30 kadarında tam veya kısmi düzelme sağlanabilmektedir. Bu yüzden akut iskemik inme tanısı ile acil servise başvuran hastalarda olayın başlangıç saati sorgulanarak tedavi için uygunluğu değerlendirilir ve engel bir durum yoksa trombolitik tedavi için gerekli hazırlıklar yapılır. Bazı hastalarda trombolitik tedavi öncesi veya sonrası anjiyografi ile pıhtının çıkarılması (mekanik trombektomi) tercih edilebilir. İnme hastalarının hastanemize başvurduktan sonraki değerlendirmesi ve hangi tedavi yönteminin uygulanacağı inme ekibimiz (başta vasküler nörologlar olmak üzere, girişimsel radyologlar ve vasküler beyin cerrahlarından oluşan) tarafından belirlenir ve hastalar en kısa zamanda Nöroloji kliniği içinde yer alan inme ünitesine yatırılır. İnme ünitesi hastaların yakın izlemlerinin ve tedavilerinin uygulandığı,erken yutma değerlendirmelerinin yapıldığı ve solunum, yutma ve fizik tedavilerinin başlandığı özelleşmiş bir ünitedir. Hastaların inme ünitesinde akut dönem tedavilerinden sonra inme nedenleri ayrıntılı bir şekilde (Transkraniyal Doppler, “bubble test”, vasküler ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme, anjiyografi,ekokardiyongrafi, Holter monitörizasyon gibi incelemelerle) araştırılmakta ve inme tekrarını önlemeye yönelik en uygun medikal ve girişimsel tedavileri (karotis stentleme ,endarterektomi gibi) planlanmaktadır. İnme nedenlerini ortadan kaldırmaya yönelik ortak konseyler sonrasında planlanan girişimsel tedaviler, alanında çok tecrübeli girişimsel radyoloji ekibi ve vasküler beyin cerrahları tarafından yapılmaktadır. İnme ünitelerinden taburcu olan hastalarımız için belirli günlerde izlem polikliniğimiz vardır. İnme belirtilerinin kısa süreli olduğu ve tamamen düzeldiği “geçici iskemik atak” hastaları da inme izlem polikliniğinde değerlendirilmekte ve kalıcı inmeden koruyucu tedavileri en kısa sürede planlanabilmektedir.